IT wordt dienstverlenend

Alles en iedereen zou van die diensten gebruik maken. Computers zouden automatisch diensten elders gaan ophalen die nodig zijn om een bepaalde taak uit te voeren. Om een wettelijk document te verzenden zou de computer te rade gaan bij een encryptiedienst en bij een dienst voor digitale handtekeningen. Om fondsen over te brengen van een Amerikaans naar een Japans bedrijf zou de computer beroep doen op een dienst voor het omrekenen van munteenheden. Die diensten zouden op den duur alomtegenwoordig worden en op de achtergrond aanwezig zijn, net zoals het elektriciteitsnet waar men aftapt naar behoefte. 

Het moet daarom niet om volledige software-pakketten gaan die via het internet aangeboden worden. Volgens sommigen is het applicatie-model trouwens niet meer actueel - IT-medewerkers willen niet meer te maken hebben met de complexiteit van applicaties ; de bedrijfsomgeving is té ingewikkeld om nog schaalbaar te zijn. Software- diensten zouden het probleem van die complexiteit en schaalbaarheid oplossen. 

Bovendien, nu de on line martkplaatsen, de samenwerking tussen bedrijven onderling, en de e-handel toenemen, kunnen de webdiensten aangewend worden om meer flexibele systemen uit te werken die gemakkelijker te gebruiken en te integreren zijn. 

Maar wat zijn die diensten dan ? Discrete stukken code die ergens op het netwerk berusten, en die een specifieke functie kunnen vervullen. Zij vertegenwoordigen het laatste stadium in de evolutie van software-componenten dat begonnen is met object-oriented programmeren op een laag niveau, en geëvolueerd is tot grotere stukken software die aan standaards voldoen zoals Enterprise JavaBeans en het Common Object Request Broker Architecture (CORBA). Die stukken op hun beurt zijn geëvolueerd tot verspreide componenten die op de servers berusten, en die code kunnen uitvoeren op de verschillende computersystemen. 

Er moet uiteraard een register zijn waar die componenten hun eigen diensten kunnen aanprijzen, en waar zij de benodigde diensten van anderen kunnen opzoeken, zonder voorafgaande kennis van de onderliggende infrastructuur van die andere dienst. Dat register zou UDDI (Universal Description Discovery and Integration) moeten worden. Webdiensten zouden in principe platform-onafhankelijk moeten zijn, denken we aan de platform-onafhankelijke programmeertaal Java, XML (Extensible Markup Language, een open standaard die context-gevoeligheid toevoegt aan tekst, waarbij in een document meegegeven wordt dat een bepaald woord een bedijfsnaam is bijvoorbeeld, en een ander woord een eenheid), ebXML (Electronic Business XML) en SOAP (Simple Object Access Protocol), twee rivaliserende XML-gebaseerde communicatieprotocollen waarmee bedrijven informatie met elkaar kunnen uitwisselen. Willen de webdiensten slagen, dan is het aan te raden dat zij aangedreven worden door standaardorganisaties. 

Alle bedrijven doen mee

Voor Microsoft staan de webdiensten centraal voor haar .Net-initiatief waarbij computers, toestellen en diensten rechtstreeks met elkaar zullen werken. Ook bij IBM staan de webdiensten centraal in haar e-business strategie. Oracle ziet de webdiensten als losjes gekoppelde software-componenten die via het internet lopen met HTTP en XML als de voornaamste protocollen 

Sun Microsystems heeft onlangs haar eigen visie voorgesteld : ONE, een acroniem voor Open Net Environment. Het bedrijf wil hierbij vooral de nadruk leggen op inter-operabiliteit van de diensten, en de verbetering van de gebruikservaring ervan. « Door de introductie van het Java-platform hebben wij ertoe bijgedragen dat de applicaties via het netwerk gebracht worden. Wij hebben meegeholpen aan de creatie van XML als het de-facto open gegevensformaat voor het netwerk. Nu willen wij context brengen voor de webdiensten, en hen slimmer maken » aldus Scott McNealy, voorzitter en CEO van Sun Microsystems. 

Volgens analysten zou tegen 2002 slechts 47% van de internet-toegang geschieden vanop de PC, de rest zou vanop internet-toestellen of huishoudtoestellen gebeuren. Tegen 2003 zouden er ook 400 miljoen mobiele, internet-klare toestellen zijn, waarbij 45% van de on line gebruikers meer dan één verschillend toestel heeft. De monolithische omgeving van de desktop PC moet baan ruimen voor variabele, dynamische, multi-netwerk toestellen en diensten. Dus moeten ook de webdiensten slimmer worden : aangepast aan de context, en geleverd via verschillende netwerken en toestellen. Die open, slimme webdiensten nemen wat het systeem reeds weet over de gebruiker (identiteit, rol, locatie, tijd, profiel, beperkingen qua privay, service level agreements, en andere data) en gebruiken die informatie om een betere dienstverlening te leveren, dynamischer, meer gepersonaliseerd. 

Tegelijk dient men te begrijpen dat één enkel netwerk niet voldoende is, nu de netwerk-toestellen zowel PC's als pagers en gsm's omvatten, maar ook auto's. En evenmin is één context afdoende, nu de gebruiker bevrijd is van zijn bureau, en verschillende netwerktoestellen kan gebruiken in zowel zijn privé als beroepsleven. En zelfs één technologie zal niet volstaan, nu er zoveel nieuwe zakelijke mogelijkheden tot leven komen. Het collectieve denkvermogen van de hele technische industrie zal nodig zijn om de nood aan open, slimme webdiensten te kunnen beantwoorden. En daarom ligt bij Sun de nadruk op het platform-overschrijdende van de webdiensten, het respecteren van standaards. 

WebTop voor toegang

Sun komt met een hybride toegangsvorm : de webtop, die de verschillende functies versmelt. De webtop omgeving biedt de brede, gepersonaliseerde omgeving van de desktop, maar maakt die tegelijkertijd toegankelijk vanop verschillende netwerken - overal en altijd.

De programmeurs-versie ervan (Sun Webtop, Developer Release) bevat kantoorproducten die via het internet gebruikt dienen te worden maar net als desktop-producten volledig aanpasbaar zijn. Het pakket is gebaseerd op StarOffice, en bevat onder meer StarOfficeWriter voor tekstverwerking ; StarOfficeCalc voor rekenbladen ; StarOfficeImpress voor presentaties ; StarOfficeDraw voor grafische toepassingen. 

De software past zich aan de context van de gebruiker aan en biedt hem een gepersonaliseerde omgeving, maar past zich ook aan de context van het toestel aan waarmee de gebruiker toegang vraagt tot de dienst en zoekt dynamisch de juiste gebruiksinterface naargelang de gebruiker contact legt vanop de traditionele desktop, draadloze telefoon, of PDA. 

iPlanet voor de bouwstenen

Van iPlanet werden onlangs nog de Integration Server 2.1 uitgebracht, een XML-gebaseerde integratie-server, die solution providers moet helpen om systemen voor handel tussen bedrijven onderling (Business-to-Business) uit te werken. Deze server doet eigenlijk hetzelfde als de BizTalk 2000 van Microsoft, die er binnenkort aankomt maar die enkel op Windows 2000 draait. 

Verder heeft iPlanet recent ook de ECXpert 3.5 uitgebracht, een onderdeel van de Commerce servers ; deze op de server draaiende software-oplossing voor B2B geleidt en converteert documenten tussen bepaalde afzenders en ontvangers. 

Forte voor de slimme tools

Tegen eind van dit jaar wil Sun de Forte Tools voor Java 4 uitbrengen, een geïntegreerde ontwikkelingsomgeving waarmee programmeurs Enterprise JavaBeans kunnen creëren ; JavaBeans kan je beschouwen als bouwstenen van server-gebaseerde bedrijfstoepassingen in java. Die JavaBeans zouden oa. XML, SOAP en WSDL ondersteunen.

Een tussentijdse versie, Forte voor Java 3, zou over enkele maanden uitkomen. 

Wat onderscheidt Sun ?

Waar Sun wél verschilt met de .NET strategie van Microsoft, is Java. Onlangs hebben Sun en Microsoft hun jarenlange strijd om de java-programmeertaal immers besloten met een wapenstilstand, die voor gevolg heeft dat er géén Java in .NET gebruikt mag worden. Microsoft heeft haar .NET trouwens uitgebouwd rond C#, een rivaliserende programmeertaal die volgens insiders erg veel gelijkenis vertoont met Java zowel in uitzicht als werking. 

En volgens Sun-voorman Scott McNealy verschilt ONE ook met .NET doordat de solution providers niet meer beperkt zijn tot het bieden van oplossingen van één platform. Wie volgens hem Exchange 2000 kiest, moet SQL en ActiveDirectory erbij nemen. "Je kiest er één, en je krijgt er al de rest bij - het is niet integreerbaar, het is potdicht aaneengeklonken." Bij Sun ONE daarentegen zouden bedrijven die diensten brengen de keuze hebben om alle producten samen te integreren, of componenten te nemen en die te combineren met andere java-compatibele platforms. 

Sommigen menen dat Sun's aankondiging redelijk laat komt - 8 maanden nà Microsoft's aankondiging van .NET. Men dient echter het lange netwerk-verleden van Sun in overweging te nemen: het bedrijf was één van de eerste om het idee van netwerk-computers en web-gebaseerde diensten te promoten. Sun heeft zich trouwens al langer op het internet geconcentreerd dan sommige van haar rivalen, aldus Scott McNealy, die spottend het .Net webdiensten-project van Microsoft "Not Yet" noemt. 

De gevleugelde woorden "The Network IS the Computer" zijn trouwens van Sun Microsystems afkomstig, dat hiermee in wou gaan tegen de overheersende positie van Microsoft voor wat betreft de besturingssystemen voor PC's. De aankondiging van Microsoft, 8 maanden geleden, om Windows nauwer met het web te verweven, heeft volgens waarnemers als uiteindelijk doel om van Windows het overheersende besturingssysteem te làten blijven, ook wanneer het computeren verschuift van de PC naar draagbare toestellen zoals mobiele telefoons, web-toestellen en PDA's. 

Conclusie

Volgens GE Capital zullen de bedrijven zich bij hun keuze van webdiensten laten leiden door het vermogen van die dienst om de achterliggende bedrijfseigen technologie te abstraheren. Het mooie van het systeem is juist dat de laag gegevens gescheiden is van het denkwerk dat op programmatorisch niveau vereist is. Het doet er niet meer toe of dat Java is, C++, COM of DCOM objecten. 

Momenteel zullen de verschillende spelers voornamelijk hun tools voor het maken van componenten en de kaders voor die componenten willen verkopen ; die vormen de basis voor de verdere uitbouw van web-diensten. In de toekomst, als en wanneer er een markt ontstaat voor webdiensten, en er een aantrekkelijke inkomsten-model uit voortspruit, zullen de grote softwarehuizen ook hun software-producten als diensten aanbieden. Maar eer het zover is zal er nog wel wat water naar de zee vloeien. 

Network & Telecom, mei 2001