Oudste virtuele stad gered van sloophamer

Even dreigde de sloophamer voor De Digitale Stad, de oudste en meest intrigerende virtuele gemeenschap van de lage landen. Door de opsplitsing ervan in een commercieel en publiek gedeelte is dat gevaar afgewend. Maar de vraag blijft of een idealistische gemeenschap wel overleven kan in een commerciële omgeving. Dit lijkt het zoveelste signaal van het einde van gratis internet.

Wie een eerste blik werpt op de website van De Digitale Stad (http://www.dds.nl) zal niet meteen iets spectaculairs ontdekken. Een zwarte achtergrond, een soort plattegrond en wat links. Trek je echter je op onderzoek uit dan ontdek je al snel dat er achter die simpele intropagina een levensechte virtuele gemeenschap huist.
DDS ontstond 7 jaar geleden in Amsterdam, in de gemeenteraardsverkiezingen. Ze wilde de burger dichter bij de politiek brengen, door hem een forum op het internet te bezorgen met gratis aansluiting. Het forum werd meteen een groot succes - al werd er niet echt veel over politiek gepraat. was een groot succes. Na de verkiezingen bleef DDS bestaan. De stad groeide uit tot een prachtig geheel
Je kan haar nog steeds op twee manieren ontdekken: vrijblijvend, als bezoeker, maar je kunt er ook gaan "wonen". Dan krijg je een eigen identiteit: bij elk bezoek aan de website log je in met je DDS-naam en paswoord. Zo creëer je een virtuele persoonlijkheid die al dan niet lijkt op je reële persoonlijkheid. Onder je nieuwe identiteit kun je de cafeetjes binnenstappen. Andere stamgasten weten zeker dat jij het bent. Anders dan in een chatroom, is je identiteit immers beschermd met een paswoord, wat zorgt voor veel meer vertrouwen.
De stad bloeide en gonsde van leven. Duizenden bewoners hielpen haar op te bouwen. Rond de vele thema-pleintjes trokken ze "huizen" op: hun homepagina's. Er werd zelfs ondergronds gegraven. Zo ontstond de Metro, waarvan de ingang nog steeds niet gemakkelijk te vinden is. Voor de nieuwsgierige lezer: http://www.dds.nl/plein/metro. Let wel : alleen bewoners van DDS komen erin. Elke avond zit de metro tjokvol, en heus niet alleen tijdens de avondspits ! 

Going underground

Metro heeft dan ook heel wat te bieden. De site werkt als een MUD Object Oriented, een MOO. Vergelijk zo'n MOO met Larry, een van de eerste computerspelletjes: geen klank, alleen een cartoonfiguurtje in een kamer, dat je beweegt door eenvoudige tekstcommando's in te tikken. 
Een MOO is zo'n spelletje, maar eentje waar alle spelers tegelijk ontwerpers zijn en waar voortdurend aan de decors getimmerd wordt. Het spel heeft geen oplossing, er zijn geen echte aanwijzingen, er is geen prijs en er is nooit een einde - tenzij de Metro gesloten wordt.
Je kunt het uiterlijk van je virtuele persoon beschrijven. Andere bewoners van Metro kunnen, net zoals in Larry, het commando ingeven : « bekijk X » en jouw beschrijving zien. Maar je kunt ook virtuele objecten aanmaken die dan blijven bestaan in die virtuele wereld. Met een simpel commando maak je bijvoorbeeld een boeketje om aan een andere bewoner te geven. Die draagt je boeketje dan mee, zoals Larry met een sleutel bleef rondlopen. Alleen : Larry kon die sleutel niet neerleggen of aan iemand anders geven, terwijl een andere bewoner je boeketje aan iemand anders kan doorgeven, of gewoon ergens dumpen in een kamer. 

Je kunt zelfs echt programmeren in een MOO. Vergelijkdie codes met scripts inchatrooms, maar veel uitgebreider: je kunt kussen, zuchten, roepen,en meer.
Als bewoner ben je niet verplicht om ook maar enig codeerwerk te verrichten: 90 procent van de Metro-bewoners komt gewoon een babbeltje slaan. Alleen is er een extra-dimensie aan dat babbeltje: je kunt iemand die jouw kamertje binnenkomt, hartelijk omhelzen en bedelven onder de kussen, gewoon door het commando « omhels X » te geven. 
Metro groeide daardoor uit tot een heel hechte gemeenschap en werd een voorbeeld van hoe je in een virtuele wereld een eigen identiteit kan hebben.Dankzij de inspanningen van àlle inwoners, die al die jaren stukjes code toegevoegd hebben aan de oorspronkelijke database. 

De sloophamer dreigt

Begin dit jaar echter stonden de bulldozers klaar aan de muren van De Digitale Stad. Zowel de bovengrondse huizen en de pleintjes als de Metro werden bedreigd. Begin vorig jaar werd DDS omgevormd van een 'stichting', onze vzw, tot een holding. Voordien brachten de commerciële activiteiten van de stichting DDS geld op waarmee ze de culturele activiteiten en de uitbreidingen kon financieren. De holding wilde die commerciële basis verstevigen. 
Binnen die nieuwe holding kwam DDS City alleen te staan: het bewonersgedeelte kon niet meer rekenen op de steun van de meer rendabele broertjes zoals DDS Ventures (investeringen) of de DDS Projects (het bouwen van websites). De stad leed verlies. Begin dit jaar kondigde DDS Holding aan dat er een nieuw toekomstplan moest komen, zoniet zou ze de de digitale stad sluiten. 

Eigen beheer

Een scheiding bracht uitkomst, een opsplitsing in een commerciële en een publieke zone. Voor het commerciële gedeelte moeten alle DDS-bewoners vanaf 1 september 2001 een gulden per week moeten betalen, in ruil krijgen ze een basis Internetpakket. Een kleine 950 fr. per jaar - evenveel als wat je bij een Internetprovider betaalt voor zo'n basispakket. En dat is wat DDS City wil worden : een betaalde Internetprovider.
Voor het publieke gedeelte richtten de bewoners een eigen vereniging op, de Vereniging Open Domein (VOD). Maar wat de VOD echt kan doen, wordtpas de volgende weken duideljk. Metro zal alvast onder dat publieke beheer vallen. 
De kwestie leverde erg bitsige commentaren op van beide kanten. Vooral Joost Flint, directeur van de commerciële DDS, was niet mild. Hij gaf toe dat veel bewoners zullen afhaken als DDS abonnementsgeld zal vragen. « Een aanzienlijk deel van de bewoners zal daardoor als sprinkhanen verder trekken om een tijdlang ergens anders de bomen kaal te vreten totdat ook daar niets meer te halen is » 
De stichting, die in het begin flink steigerde bij het voornemen om gratis e-mail en homepagefaciliteiten af te schaffen lijkt er zich nu bij neergelegd te hebben. Rustema : « DDS gratis houden is niet haalbaar gebleken. Het heeft voor ons weinig zin om daar tegenin te gaan. Je kunt je ook afvragen of bewoners die niet willen betalen, wel iets met DDS hebben. Het is bovendien té gecompliceerd voor een vrijwilligersorganisatie als de onze om zelf voor providertje te spelen. »
Het gevaar van sluiting van DDS is voorlopig afgewend, maar ten koste waarvan ? Een commerciële stad zal niet langer een data-vluchthaven zijn voor wie elders geen onderdak vindt. Bekijk de lijst van verenigingen (http://www.dds.nl/extra/) die nu nog webruimte vinden bij DDS: Plein van de Dood, Homoplein, Multicultureelplein, Reizenplein, Boekenplein, Kunstplein. Het blijft onduidelijk waar al die verenigingen naartoe moeten. 

Gratis Internet verdwijnt

De omvorming van DDS tot een commerciële stad staat daarmee symbool voor het verdwijnen van "gratis" Internet . Echt gratis was het Internet natuurlijk nooit -de telefoonrekening kostte altijd geld. Maar ook in ons land waren er initiatieven die gratis toegang gaven tot het wereldwijde web, inclusief e-mailadres en webruimte. Digitale Metropool Antwerpen (DMA) was zo'n initiatief dat binnen de schoot van de stad Antwerpen ontstaan is en zelfs een eigen MOO had : ZooMOO (nu tijdelijk gesloten). Ook commerciële providers boden gratis toegangaan.
Lang zal dit niet meer duren. Providers roepen steeds luider dat gratis internet een slecht idee is. Vincent Grivet, algemeen directeur van Wanadoo België verklaarde aan het magazine Inside Internet : « Gratis internet, dat is een ongelukkig voorval dat door de geschiedenis bepaald werd. Het kan dan wel een heel goed idee geweest zijn, maar economisch gezien is het helemaal niet logisch. »
Vanuit economisch standpunt heeft hij natuurlijk gelijk: als bedrijf ga je niets gratis uitdelen als je niet op een andere manier centen verdient. Internetprovidershoopten dat de interconnectie-tarieven en de betaalde helpdesks hen uit de kosten zouden helpen, maar dat lijkt niet te lukken. Volgens waarnemers zouden de meeste providers nog dit jaar de gratis Internet-toegang opdoeken. Ook al heeft datzelfde gratis Internet gezorgd voor de doorbraak van Internet in ons land. 

Eerste- en tweedeklasse-Internet

Het internet stevent af op een liga met verschillende klassen. Wie betaalt kan rekenen op een luxueuzer plaatsje in de Internet-trein : snellere verbinding met kabel of ADSL, meer webruimte, meer downloaden, gratis helpdesk. 
Wie niet betaalt, maag ook op de trein, maar in de tweede klasse. Met een tragere verbinding, beperkte webruimte, beperkte downloadcapaciteit en een helpdesk die haast onbetaalbaar is. Het klasseverschil wordt ook voelbaar in de informatie die het Net aanbiedt. Sommige informatieleveranciers zoals Salon.com overwegen om twee versies uit te brengen van hun site : een betalende versie zonder advertenties en een gratis versie waar je nog altijd dezelfde informatie vindt maar dan met advertenties in het nieuwe, reuzengrote formaat.
De anarchie van het allereerste Internet, een netwerk dat alle mensen ter wereld gratis met elkaar zou verbinden, wordt stilaan geperst in het keurslijf van de commercie.

Verschenen in Zipp, De Standaard, mei 2001 
 
naar startpagina
 volledige lijst artikels
 andere evolutie artikels
 disclaimer